Piłka nożna

Historia polskiej piłki nożnej - cz.1

Mateusz Perzyński @perzot97

Fot: brak, nac.gov.pl

Tagi

PZPN Czarni Lwów Pogoń Lwów Wisła Kraków Cracovia piłka nożna Polska
Dla wielu z nas piłka nożna jest całym życiem. To ona jest głównym punktem każdego naszego dnia. Wiemy w jakim stanie jest w Polsce ta dyscyplina sportowa. Często narzekamy na formę naszych miejscowych drużyn, fatalną postawę zawodników i tragiczne wyniki w europejskich pucharach. Powstaje jednak pytanie, czy wiemy jaką drogę przeszła piłka nożna w Polsce? Kiedy i gdzie miała swoje początki nasza dzisiejsza pasja?

Początki piłki nożnej na ziemiach polskich datuje się na drugą połowę XIX wieku. Polska w tamtych czasach, z powodu zaborów z XVIII wieku, nie istniała jako państwo, lecz znajdowała się w granicach trzech krajów: Rosji, Austro-Węgier oraz Prus. Nie jest pewne, gdzie dokładnie pierwszy raz futbolówka została kopnięta przez Polaków, ale za kolebkę tego pięknego sportu uznaje się Galicję, czyli tereny zaboru austriackiego. To właśnie tam, w Krakowie oraz we Lwowie powstały pierwsze drużyny piłki nożnej.

No, ale zacznijmy od początku. Za prekursora futbolu na ziemiach polskich uznaje się Henryka Jordana, lekarza medycyny oraz posła i radnego krakowskiego, który ze swojej podróży do Prus, miał w 1889 roku przywieźć do Krakowa pierwszą piłkę. To dzięki niemu, na krakowskich Błoniach powstał teren do ćwiczeń dla dzieci i młodzieży, w tym między innymi boisko do piłki nożnej.

Henryk JordanŹródło: nac.gov.pl

Pierwsze zasady gry w piłkę nożną zostały sprowadzone na ziemie polskie przez Edwarda Cenara, który był działaczem lwowskiego "Sokoła". Również on jest uważany za pioniera polskiej piłki nożnej gdyż ze swojej podróży do Anglii, przywiózł futbolówkę oraz wspomniane zasady, które już dwa lata później umieścił w swojej książce "Gry gimnastyczne młodzieży polskiej".

Czym był wspomniany przeze mnie "Sokół"? Były to tzw. towarzystwa gimnastyczne skupiające przede wszystkim polską młodzież. Ich celem było wychowanie młodych ludzi w myśl motta, "W zdrowym ciele, zdrowy duch". Prócz walorów sportowych, tworzone na terenie całej Galicji, później również innych zaborów, "Sokoły" miały na celu pobudzanie wśród przyszłych polskich elit ducha obywatelskiego i dbanie o rozwijanie świadomości narodowej.

Wilhelm Breguła podczas ćwiczeń na drążku gimnastycznymŹródło: Datka Czesław/nac.gov.pl

Wróćmy jednak do piłki nożnej. Pierwszy, udokumentowany mecz piłki nożnej na ziemiach polskich odbył się już 14 lipca 1894 roku, kiedy to podczas "II Zlotu Sokoła" zorganizowano pojedynek piłkarski reprezentacji Sokoła lwowskiego z Sokołem krakowskim. Pierwszego, historycznego gola w polskiej piłce nożnej strzelił w szóstej minucie tego spotkania 16-letni Włodzimierz Chomicki, piłkarz lwowian. Po tej bramce mecz zakończono. Co ciekawe, sam historyczny strzelec nie szukał rozgłosu, ukończył seminaria nauczycielskie we Lwowie i Wiedniu po czym nauczał wychowania fizycznego.

Mimo podniosłego wydarzenia jakim był ten mecz, nie przyczynił się on bezpośrednio do wybuchu popularności futbolu na ziemiach polskich. Podwaliny i zaplecze dla powstania pierwszych, historycznych polskich drużyn stanowiły wspomniane już "Sokoły" oraz placówki pedagogiczne. To właśnie uczniowie lwowskich szkół, na początku XX wieku, założyli trzy drużyny: Lechię, Czarnych i Pogoń Lwów. Trudno jednak stwierdzić, która z nich powstała jako pierwsza. Utworzenie Lechii datuje się na lato 1903 roku, natomiast Czarnych na sierpień 1903. Pogoń Lwów powstała na początku 1904 roku. Z tych trzech drużyn, obecnie istnieje tylko Pogoń, której działalność została reaktywowana w 2009 roku.

Piłkarze Czarnych LwówŹródło: nac.gov.pl

Ważną datą w historii polskiej piłki nożnej jest 4 czerwiec 1906 roku. To właśnie wtedy, w Krakowie rozegrano mecz rewanżowy Lwów-Kraków sprzed 12 lat. W słynnym Parku Jordana, naprzeciw siebie stanęły połączone reprezentacje Czarnych i Pogoni Lwów oraz krakowskiej młodzieży. Mecz był bezpośrednią przyczyną do późniejszego powstania, obecnie najstarszego, nieprzerwanie istniejącego polskiego klubu, czyli Cracovii, której powstanie datuje się na 13 czerwiec 1906 roku. Powstanie kolejnych polskich drużyn przyczyniło się do wybuchu popularności futbolu, na fali której powstawały kolejne zespoły, początkowo tylko w Galicji, następnie również w pozostałych zaborach.

W 1911 roku, w Galicji, z inicjatywy Czarnych i Pogoni Lwów oraz Cracovii oraz RKSu Kraków, powstała ważna organizacja, jaką był Związek Polskiej Piłki Nożnej, który dwukrotnie, do I wojny światowej, organizował Mistrzostwa Galicji. Związek ten prężnie działał na terenach zaboru austriackiego czego efektem było zorganizowanie 8 maja 1913 roku, pierwszego historycznego meczu między polskimi drużynami w ramach struktur FIFA. Na własnym stadionie, Cracovia pokonała wtedy Wisłę Kraków 2:1. Równolegle, w zaborze pruskim powstał piłkarski Związek Polskich Towarzystw Sportowych. Również tutaj organizowano Mistrzostwa Wielkopolski, a pierwsza edycja tego turnieju rozpoczęła się 18 maja 1913 meczem Posnania – Warta Poznań.

Ogromną przeszkodą dla rozwoju piłki nożnej na ziemiach polskich stała się I wojna światowa, która wybuchła w 1914 roku. W jej trakcie, ówcześni zaborcy Polski stanęli naprzeciw siebie. W trakcie tego konfliktu, prężnie działały wspomniane już towarzystwa gimnastyczne, które były zalążkami polskich jednostek wojskowych. W 1918 roku, po 123 latach zaborów Polacy doczekali się jednak niepodległości.

Po utworzeniu pierwszych struktur państwowych oraz, w pewnym stopniu, ustabilizowaniu sytuacji wewnętrznej i zewnętrznej Polski, można było zacząć myśleć o reaktywacji polskiego futbolu. W dniach 20-21 grudnia 1919 roku, w Warszawie, podczas 1. zjazdu polskich klubów piłki nożnej, doszło do utworzenia Polskiego Związku Piłki Nożnej. Pierwszym, historycznym prezesem PZPNu został działacz Cracovii, Edward Cetnarowski. Wtedy również przyjęto statut, wybrano na siedzibę Kraków, ogłoszono regulamin "1. Mistrzostw Polski w piłce nożnej" oraz dokonano podziału na 5 okręgów piłkarskich: krakowski, lwowski, łódzki, warszawski i poznański, później powiększone o górnośląski, lubelski, wileński oraz toruński.

Edward Cetnarowski (pośrodku), pierwszy prezes PZPNŹródło: nac.gov.pl

Polski futbol rodził się wraz z całym państwem niczym feniks z popiołów pierwszej wojny światowej. Jednak pierwsze, najważniejsze wydarzenia miały dopiero nadejść.

Koniec części 1.


Mateusz Perzyński

@perzot97

Komentarze